top of page

Πέρα από το κρασί: Εκεί που η τέχνη ριζώνει στον αμπελώνα

πριν από 1 ημέρα
διαβάστηκε 4 λεπτά

Ανάμεσα σε σειρές αμπελιών, εκεί που το βλέμμα συνηθίζει να αναζητά μόνο τα σταφύλια, ξεπροβάλλουν γλυπτά. Άλλοτε μοιάζουν να συνομιλούν με το τοπίο και άλλοτε να το διακόπτουν, δημιουργώντας μια απρόσμενη συνάντηση ανάμεσα στη φύση και την ανθρώπινη δημιουργία. Στην Επανομή, το κρασί δεν αφηγείται μόνο την ιστορία της γης, αλλά συναντά την τέχνη, την παράδοση και τη σύγχρονη πολιτιστική έκφραση.


Dancing Family by Levy Maruza | photo: Ελευθερία Μπουγούδη
Dancing Family by Levy Maruza | photo: Ελευθερία Μπουγούδη

Τρεις αισθήσεις, ένας τόπος.


Το βλέμμα. Συνήθως, όταν σκεφτόμαστε την τέχνη, το μυαλό μας πηγαίνει σε ένα συνηθισμένο χώρο: μια αίθουσα μουσείου, μια γκαλερί, έναν εκθεσιακό χώρο. Εκεί όπου τα έργα τοποθετούνται σε συγκεκριμένες θέσεις, φωτίζονται κατάλληλα και περιμένουν τον επισκέπτη να σταθεί απέναντί τους.


Τι συμβαίνει ωστόσο όταν ο καλλιτέχνης έχει άλλη άποψη;


Βάζει τη φαντασία του πρώτη και εκθέτει το γλυπτό του μέσα σε έναν αμπελώνα. Τότε η τέχνη δεν βρίσκεται πίσω από τοίχους, ούτε περιορίζεται σε μια αίθουσα μουσείου. Βγαίνει έξω, συναντά τη φύση και γίνεται μέρος του τοπίου.


Ισορροπιστής by Γιώργος Λάππας | photo: Ελευθερία Μπουγούδη
Ισορροπιστής by Γιώργος Λάππας | photo: Ελευθερία Μπουγούδη

Εκεί αποκτά μια διαφορετική διάσταση. Δεν είναι αποκομμένη από το περιβάλλον της, αλλά εντάσσεται σε αυτό. Το φυσικό τοπίο δεν λειτουργεί ως ένα απλό φόντο για την παρουσίαση των έργων, αλλά γίνεται μέρος της συνολικής καλλιτεχνικής εμπειρίας. Το φως αλλάζει την όψη του, η βλάστηση δημιουργεί διαφορετικές οπτικές συνθέσεις, ενώ η εναλλαγή των εποχών μεταβάλλει διαρκώς το σκηνικό γύρω του. Έτσι, το έργο δεν παραμένει στατικό. Αποκτά μια δεύτερη ζωή μέσα από τη φύση που το περιβάλλει.


Ο επισκέπτης, με τη σειρά του, διαφοροποιεί τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεται αυτό που βλέπει. Δεν είναι ακόμη μια μουσειακή διαδρομή, αλλά η φύση. Βρίσκεται σε έναν αμπελώνα, στα ξύλινα μονοπάτια του, με ένα ποτήρι κρασί στο χέρι και μια καλή παρέα. Συνομιλεί. Περπατάει. Χάνεται στις σκέψεις και στο τοπίο. Για λίγο, δεν χρειάζεται να είναι τίποτα παραπάνω από έναν άνθρωπο που απολαμβάνει τη διαδρομή.


Στο Κτήμα Γεροβασιλείου συμβαίνει κάτι απρόσμενο. Λάτρεις του κρασιού, του οινοτουρισμού και της γνώσης επισκέπτονται τον αμπελώνα αναζητώντας μια εμπειρία γευσιγνωσίας και μια πιο ουσιαστική γνωριμία με τη διαδικασία παραγωγής του κρασιού.


Περνώντας την κεντρική είσοδο, η πρώτη εικόνα παραπέμπει σε έναν σύγχρονο χώρο οινοποίησης. Η αρχιτεκτονική εντυπωσιάζει, χωρίς ωστόσο να προϊδεάζει για όσα πρόκειται να ακολουθήσουν. Καθώς ο επισκέπτης προχωρά και περιηγείται στον αμπελώνα, το βλέμμα του αρχίζει να συναντά γλυπτά που στέκονται αγέρωχα ανάμεσα στις σειρές των αμπελιών. Τότε, η αρχική εικόνα του χώρου αλλάζει. Αυτό που ξεκίνησε ως μια επίσκεψη με επίκεντρο το κρασί μετατρέπεται σταδιακά σε μια απρόσμενη συνάντηση με την τέχνη.


Δοκιμή Ξηρής Μαλαγουζιάς στο Κτήμα Γεροβασιλείου | photo: Ελευθερία Μπουγούδη
Δοκιμή Ξηρής Μαλαγουζιάς στο Κτήμα Γεροβασιλείου | photo: Ελευθερία Μπουγούδη

Η γεύση. Αν το βλέμμα είναι εκείνο που μας οδηγεί στην ανακάλυψη της τέχνης, η γεύση είναι αυτή που μας φέρνει πιο κοντά στην ίδια τη γη. Πίσω από κάθε ποτήρι κρασί κρύβεται μια διαδρομή που ξεκινά πολύ πριν από τη στιγμή της γευσιγνωσίας. Ξεκινά από το αμπέλι, από την επιλογή της ποικιλίας, από τη φροντίδα του καρπού και από μια σειρά μικρών, αλλά καθοριστικών αποφάσεων που διαμορφώνουν τον χαρακτήρα του τελικού αποτελέσματος.


Στον κόσμο του κρασιού, τίποτα δεν είναι τόσο απλό όσο φαίνεται. Ακόμη και οι λεπτομέρειες που περνούν απαρατήρητες από το μάτι ενός επισκέπτη αποτελούν μέρος μιας ολόκληρης διαδικασίας γνώσης και παρατήρησης.


Το κρασί αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της ελληνικής παράδοσης, με ρίζες που φτάνουν μέχρι την αρχαιότητα. Στο Κτήμα Γεροβασιλείου, η παράδοση συναντά τη διατήρηση και την ανάδειξη του ελληνικού αμπελουργικού πλούτου, με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα τη Μαλαγουζιά, μια ποικιλία που ο Ευάγγελος Γεροβασιλείου διέσωσε και συνέβαλε καθοριστικά στην αναβίωσή της.


Η παράδοση, λοιπόν, περνά από ποτήρι σε ποτήρι, μέσα από διαφορετικές ποικιλίες και γευστικές εκφράσεις. Κατά τη διάρκεια της ξενάγησης, οι άνθρωποι του κτήματος μάς εισήγαγαν στον κόσμο της οινοποίησης, παρουσιάζοντας τα διαφορετικά στάδια που μετατρέπουν τον καρπό του αμπελιού σε κρασί.


Πίνακας Λευκής Οινοποίησης | photo: Ελευθερία Μπουγούδη
Πίνακας Λευκής Οινοποίησης | photo: Ελευθερία Μπουγούδη

Στην παραγωγή του λευκού οίνου, ο χυμός διαχωρίζεται από τα στέμφυλα πριν από την αλκοολική ζύμωση, η οποία πραγματοποιείται σε ανοξείδωτες δεξαμενές, σε θερμοκρασία περίπου 18°C, για περίπου 15 ημέρες.


Αντίθετα, στην παραγωγή του ερυθρού οίνου, ο χυμός παραμένει σε επαφή με τις φλούδες των σταφυλιών, καθώς σε αυτές βρίσκονται οι χρωστικές που προσδίδουν στο κρασί το χαρακτηριστικό χρώμα του. Η ζύμωση πραγματοποιείται σε θερμοκρασία περίπου 26°C, ενώ μέσω της ανακύκλωσης του γλεύκους επιτυγχάνεται η διαβροχή των στεμφύλων που συγκεντρώνονται στην επιφάνειά του. Στη συνέχεια, ο ερυθρός οίνος ωριμάζει για δώδεκα μήνες σε γαλλικά δρύινα βαρέλια.

Πίνακας Ερυθρής Οινοποίησης | photo: Ελευθερία Μπουγούδη
Πίνακας Ερυθρής Οινοποίησης | photo: Ελευθερία Μπουγούδη

Όσο για το ροζέ, η διαδικασία διαφοροποιείται, καθώς χρησιμοποιούνται ερυθρές ποικιλίες σταφυλιών, με την οινοποίηση να ακολουθεί σε μεγάλο βαθμό τη λογική παραγωγής ενός λευκού οίνου.






Η μνήμη. Η θύμηση δεν βρίσκεται πάντα σε παλιές φωτογραφίες, σκονισμένα αρχεία ή ιστορικά μνημεία. Μερικές φορές κρύβεται σε μικρές λεπτομέρειες της καθημερινότητας, σε αντικείμενα που πέρασαν από χέρι σε χέρι και σε πρακτικές που επιβίωσαν στον χρόνο, μεταφέροντας τη γνώση από γενιά σε γενιά.


Στον αμπελώνα, ακόμη και όσα αρχικά μοιάζουν διακοσμητικά έχουν τη δική τους ιστορία. Οι τριανταφυλλιές που συναντά κανείς δίπλα στα αμπέλια δεν βρίσκονται εκεί μόνο για να ομορφαίνουν το τοπίο. Αποτελούν μέρος μιας παραδοσιακής πρακτικής παρατήρησης της φύσης, λειτουργώντας ως φυτά-δείκτες για την έγκαιρη εμφάνιση ορισμένων ασθενειών. Μια μικρή υπενθύμιση πως η αμπελουργία δεν βασίζεται μόνο στην καλλιέργεια, αλλά και στη γνώση που αποκτάται μέσα από την παρατήρηση.


Τριανταφυλλιές δίπλα στο αμπέλι | photo: Ελευθερία Μπουγούδη
Τριανταφυλλιές δίπλα στο αμπέλι | photo: Ελευθερία Μπουγούδη

Η έννοια της διατήρησης αποκτά, ωστόσο, μια διαφορετική διάσταση όταν περνάμε στο μουσείο ανοιχτηριών. Αντικείμενα καθημερινής χρήσης, διαφορετικών εποχών, σχεδίων και κατασκευών συγκεντρώνονται σε μια συλλογή που αφηγείται τη δική της ιστορία. Γιατί ακόμη και ένα απλό εργαλείο μπορεί να αποτυπώσει την εξέλιξη της τεχνολογίας, της αισθητικής και της ανθρώπινης σχέσης με το κρασί. Μικρά αντικείμενα που κάποτε εξυπηρετούσαν μια καθημερινή ανάγκη, σήμερα διατηρούν ζωντανές εικόνες μιας άλλης εποχής.


Μουσείο Κτήματος Γεροβασιλείου | photo: Ελευθερία Μπουγούδη
Μουσείο Κτήματος Γεροβασιλείου | photo: Ελευθερία Μπουγούδη

Η μνήμη, όμως, δεν σημαίνει απαραίτητα προσκόλληση στο παρελθόν. Στον πειραματικό αμπελώνα του κτήματος Γεροβασιλείου, η παράδοση συναντά την αναζήτηση του καινούργιου. Η δοκιμή διαφορετικών ποικιλιών και η μελέτη της συμπεριφοράς τους υπενθυμίζουν πως η γνώση δεν είναι κάτι στατικό: εξελίσσεται, δοκιμάζεται και εμπλουτίζεται, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για το μέλλον της αμπελουργίας.


Σε αυτό το τοπίο, έναν αμπελώνα στην Επανομή λίγα χιλιόμετρα μακριά από τη Θεσσαλονίκη, είναι που η γη, η τέχνη και η ιστορική μνήμη συνομιλούν μεταξύ τους. Η αμπελουργία, μια παραδοσιακή δραστηριότητα με βαθιές ρίζες στον χρόνο, συναντά τη σύγχρονη γλυπτική, δημιουργώντας ένα ιδιαίτερο τοπίο, όπου το παλιό και το νέο συνυπάρχουν με έναν απρόσμενο τρόπο.


Χρυσή Αγκαλιά, No Problem, Δον Κιχώτης by Θανάσης Λάλας | photo: Ελευθερία Μπουγούδη
Χρυσή Αγκαλιά, No Problem, Δον Κιχώτης by Θανάσης Λάλας | photo: Ελευθερία Μπουγούδη
Το Mural της Συνέχειας by GRAFFITI ARTIST APSET | photo: Ελευθερία Μπουγούδη
Το Mural της Συνέχειας by GRAFFITI ARTIST APSET | photo: Ελευθερία Μπουγούδη

Σχόλια


bottom of page