Νέοι καλλιτέχνες της Θεσσαλονίκης: Η Έλενα Βασιλείου αποτυπώνει το οικογενειακό άλμπουμ μιας γενιάς
Μια συνέντευξη με την φωτογράφο Έλενα Βασιλείου για το πώς είναι να βιώνεις την δεκαετία των 20s ως καλλιτέχνης στην Θεσσαλονίκη, τον ρόλο της πόλης ως πεδίο ανάπτυξης καλλιτεχνικής οπτικής και επαγγελματικής πορείας.
Η δεκαετία των 20 είναι μια μαγικά χαοτική περίοδος για τους περισσότερους νέους. Είναι η περίοδος που έχεις αστείρευτη όρεξη για ζωή και έκφραση, και ταυτόχρονα ένα υπαρξιακό άγχος. Είναι σαν να σε βγάζουν έξω στον κόσμο χωρίς οδηγίες χρήσης.
Ζούμε στιγμές έντονες που ξέρουμε ότι σε λίγο θα τελειώσουν και θα τις θυμόμαστε γλυκά. Συστήνουμε τους εαυτούς μας ξανά και ξανά. Η Έλενα Βασιλείου έχει καταφέρει να αποτυπώσει αυτό το συναίσθημα στις αναλογικές φωτογραφίες της, δημιουργώντας μια κοινότητα και, κατά κάποιον τρόπο, ένα οικογενειακό άλμπουμ μιας γενιάς με φόντο την Θεσσαλονίκη.
Στα 21 της είναι ασταμάτητη. Θα τη βρεις στα καλύτερα πάρτι της πόλης να απαθανατίζει τη διασκέδαση και την ανεμελιά μας, δίνοντας οπτική μορφή σε αυτά που ζούμε, είτε σε κάποια editorial φωτογράφηση. Είναι μια ήρεμη δύναμη. Μέσα από τις φωτογραφίες της θυμηθήκαμε ότι η Θεσσαλονίκη είναι μια πόλη με παλμό, ταυτότητα και ανάγκη για δημιουργία.
Όσο συζητούσαμε, ήταν πρόθυμη να απαντήσει σε όλες τις ερωτήσεις. Ήταν μια εξαιρετικά ευχάριστη παρέα, καθώς η καλοσύνη της και το πάθος της για αυτό που κάνει φαινόταν στα μάτια της.
Καλώς ήρθατε, λοιπόν, μέσα στον φακό της Έλενας Βασιλείου.
Πώς αποφάσισες να ασχοληθείς με την φωτογραφία και την σκηνοθεσία;
Από πάντα είχα μια μικρή αίσθηση ότι η φωτογραφία είναι αυτό που θέλω να κάνω. Την στιγμή που έπιασα πρώτη φορά κάμερα ένιωσα πολύ οικεία με έναν περίεργο τρόπο, ήταν κάπως υποσυνείδητο και όσο ασχολούμουν περισσότερο με αυτό ένιωθα όλο και πιο οικεία και όμορφα. Άφησα το Φυσικό στο οποίο φοιτούσα γιατί κατάλαβα ότι ήθελα να ασχοληθώ με τον κινηματογράφο. Με άγχωνε ότι δεν θα είμαι πάντα δημιουργική. Οι καλλιτέχνες έχουμε μόνο το μυαλό μας, όποτε αν δεν έχω το μυαλό μου είναι σαν να μην έχω τίποτα.
Πως ξεχωρίζεις την φωτογραφία από τον κινηματογράφο;
Η φωτογραφία για μένα είναι προσωπική και ατομικό άθλημα και ενώ ο κινηματογράφος είναι πιο ομαδικός. Στην φωτογραφία επιλέγεις τι θα δείξεις αλλά η διαφορά έγκειται στο βίντεο. Ο κάθε συντελεστής έχει την δική του αισθητική και άποψη. Έχω μάθει να δουλεύω μόνη μου όσον αφορά την φωτογραφία και μου είναι λίγο δύσκολη η μετάβαση προς τον κινηματογράφο.
Τι σε εμπνέει σαν καλλιτέχνιδα;
Οι ταινίες σκηνογραφικά αλλά και από άποψη πλοκής και σεναρίου. Η καθημερινότητα και οι άνθρωποι της, ειδικότερα όσον αφορά τον κινηματογράφο. Θα με εμπνεύσει, για παράδειγμα, ένας άνθρωπος που θα δω στον δρόμο και θα μου αρέσει το ντύσιμο του. Η δουλειά μου είναι πολύ ανθρωποκεντρική.
Τι συναισθήματα σου δημιουργούνται κοιτώντας το αρχείο σου;
Νοσταλγικά συναισθήματα. Επιδιώκω να δημιουργήσω ένα οικογενειακό αλμπουμ. Κάτι σαν αποτύπωμα μιας γενιας. Μου έρχονται τα συναισθήματα της στιγμής που τις τράβηξα βλέποντας τες.
Ποιες στιγμες θεωρείς ότι είναι πιο δίκαιο να μην φωτογραφήσεις ή να μην δημοσιεύσεις;
Χαλαρές, ήρεμες στιγμές που επιλέγω να ζήσω την στιγμή και να παρατηρώ την ομορφιά των ανθρώπων μου. Επιλέγω να φωτογραφίζω πιο ζωντανές στιγμές.
Αν το φωτογραφικό σου αρχείο ήταν ταινία τι ταινία θα ήταν και ποιος θα ήταν ο τίτλος της;
Coming of age σίγουρα. Η αισθητική μου πηγαίνει προς τα εκεί χωρίς καν να το επιδιώκω τις περισσότερες φορές. Ο τίτλος θα ήταν “Εδώ μιλαμε για λατρεια” λόγω της αγαπης μου για την φωτογραφια.
Πως επέλεξες ποιες φωτογραφίες θα βάλεις στην έκθεση “Εδώ μιλάμε για λατρεία”;
Είχα μαζέψει πάρα πολλές φωτογραφίες με μια κοινή αισθητική που μου έδιναν ένα ολοκληρωμένο αρχείο. Μια μέρα αποφάσισα να κάνω ένα πάρτυ με τους φίλους μου και να τους δείξω τις φωτογραφίες που τους είχα βγάλει και τότε ένας φίλος μου πρότεινε να τις εκθέσω. Μετά την έκθεση μας ανατέθηκε ένα πρότζεκτ στην σχολή φωτογραφίας Στερέωσις όπου φοιτώ. Η βοήθεια του καθηγητή-μέντορα μου ήταν πολύ σημαντική στην επιλογή γιατί με καθοδήγησε ωστέ να επιλέξω φωτογραφίες πιο αντικειμενικά, με τεχνική και καλλιτεχνική αξία. Η εκθεση βασίζεται στο συναισθημα και υπάρχει λεπτό οριο σε ενα τοσο προσωπικο προτζεκτ, οπότε η συμβολή του καθηγητή μου ήταν πολύ σημαντική και μου έμαθε να αξιολογώ καλύτερα τις φωτογραφίες σε τεχνικό κομμάτι.
Πώς ένιωσες όταν είδες την έκθεση να γίνεται πραγματικότητα;
Η έκθεση μου προκάλεσε πολύ δυνατά συναισθήματα. Ήταν σαν οι σκέψεις και το μυαλό μου να βρίσκονταν σε ένα δωμάτιο. Πήγα λίγες φορές διότι στην έκθεση πάθαινα κάτι σαν overstimulation. Ήτανε λίγο σαν να μην το πίστευα ότι συνέβαινε και ήταν πολύ όμορφο να έρχονται οι άνθρωποί μου, που έχω φωτογραφίσει. Σίγουρα, η πρώτη σόλο έκθεση ήταν highlight στην ζωή μου. Αν έχω κάτι στο μυαλό μου προσπαθώ να μην με σταματάει τίποτα από το να το πετύχω.
Τι μπορεί να αποτυπωθεί σε μια λήψη που δεν μπορούμε να το αντιληφθούμε εκείνη την στιγμή;
Το κοινό κάνει μια δική του ανάγνωση της φωτογραφίας ανεξάρτητα από την οπτική του καλλιτέχνη. Η τέχνη άλλωστε υπάρχει για να μας κινεί το ενδιαφέρον, να μας προκαλεί συναισθήματα και να μας προβληματίζει.
Πώς βιώνεις την δεκαετία των 20 ως καλλιτέχνιδα;
Ελεύθερα και με πολύ όρεξη για δημιουργία. Είναι μια ανεξαρτοποιημένη περίοδος της ζωής μου. Παράλληλα, η αβεβαιότητα για το μέλλον με αγχώνει. Πολλοί από εμάς θέλουμε να φύγουμε στο εξωτερικό, όσοι θέλουμε να ασχοληθούμε με δημιουργικά επαγγέλματα. Υπάρχει έντονο άγχος για το τι θες να κάνεις με την ζωή σου από τόσο μικρή ηλικία. Είναι σαν να σε βγάζουν γυμνό έξω στον κόσμο.
Ποιες είναι οι μεγαλύτερες δυσκολίες που αντιμετωπίζει ένας επαγγελματίας φωτογράφος στο ξεκίνημα;
Το κόστος για την αγορά του φιλμ αλλά και την εμφάνιση του. Ένα φιλμ βγάζει 36 φωτογραφίες. Η αναλογική φωτογραφία γενικότερα είναι πιο ακριβή. Συνήθως λειτουργώ με ανταλλαγές γιατί πρώτα θέλω την απόκτηση εμπειρίας. Θέλω πρώτα να γεμίσω το πορτφόλιο μου ώστε να μπορέσουν να με πάρουν πιο σοβαρά στο μέλλον. Δυσκολεύομαι να διαχωρίσω σε αυτή την φάση το επαγγελματικό από την προσωπική έκφραση.
Υπάρχουν επαγγελματικές ευκαιρίες; Κατά πόσο μπορούν να σου φέρουν έσοδα αν δεν ακολουθήσεις το κατεστημένο;
Έκανα ένα τριβδόμαδο σεμινάριο φωτογραφίας στην Μασσαλία με ένα σχετικά μεγάλο agency που μου γέννησε την ελπίδα ότι μπορεί να ζω από την έκφραση μου. Θέλει πολύ προσωπικό τρέξιμο όπως όλα τα πράγματα αλλά μου αρέσει κιολας το ότι δεν είναι εύκολο. Υπάρχουν ευκαιρίες απλά είναι λίγο μακριά στον δρόμο.
Υπάρχει μια νέα ενεργή σκηνή καλλιτεχνών στην Θεσσαλονίκη αυτή την στιγμή; Υπάρχει αλληλοστήριξη;
Ναι σίγουρα υπάρχουν ακραίοι νέοι καλλιτέχνες που αρχίζει τώρα να τους μαθαίνει ο κόσμος. Συνήθως όταν ένας καλλιτέχνης οργανώνει κάτι οι υπόλοιποι τρέχουν να τον στηρίξουν, ανεβάζοντας τους και και δείχνοντας την εκτίμηση τους.
Πώς θα περιέγραφες το κοινό σου;
Επιδιώκω να φωτογραφίζω σκηνές που βιώνει ο κάθε 20χρονος. Θέλω να απευθύνομαι σε ένα ευρύ κοινό. Για παράδειγμα, όταν θα έρθουν οι γονείς μου ή και φίλοι των γονιών μου θέλω να νιώσουν νοσταλγία για εκείνη την περίοδο της ζωής τους. Δεν θέλω να το περιορίσω.
Θεωρείς ότι οι Θεσσαλονικείς στηρίζουν τους καλλιτέχνες τους; Με ποιον τρόπο;
Οι Θεσσαλονικείς έχουν καλλιτεχνική κουλτούρα οπότε υπάρχει επισκεψιμότητα σε events, εκθέσεις, pop-up. Κάθονται και παρατηρούν αυτά που βλέπουν. Νιώθω στήριξη από την πόλη. Δημιουργούμε μια αίσθηση κοινότητας και μοιραζόμαστε ένα αρχείο της γενιάς μας. Η στήριξη αυτή μου προσφέρει ελευθερία έκφρασης και ώθηση σε δημιουργία.
Τι κάνει μοναδική την Θεσσαλονίκη ως χώρο δημιουργίας;
Η Θεσσαλονίκη είναι ξεχωριστή από μόνη της. Οι άνθρωποι της είναι πολύ ζεστοί και έτσι είναι και οι καλλιτέχνες της και η τέχνη που δημιουργούν. Η τέχνη τους είναι πολύ προσωπική. Για παράδειγμα, η μουσική της Θεσσαλονίκης, και ειδικότερα η ραπ σκηνή, είναι πολύ δυνατή.
Σε μια εποχή που αφήνουμε την ζωή να περνάει από μπροστά μας χωρίς να το αντιλαμβανόμαστε, η Έλενα κάνει ένα βήμα πίσω και παίρνει την ανάσα που μας ξέφυγε. Μέσα από τα neon χρώματα, τις χαρούμενες εκφράσεις των προσώπων μας και του aftermath ενός πάρτι μας καθησυχάζει και μας αποδεικνύει ότι πράγματι ζούμε και υπήρξαμε σε αυτές τις στιγμές. Ο φακός της έχει την δύναμη να ομορφαίνει όσα αγγίζει και οι concept φωτογραφίσεις της μας προτρέπουν να σκεφτούμε ένα βήμα παραπέρα.
Σχόλια