Μια πλατεία αλλάζει, μια πόλη θυμάται
«Για εμένα ήταν πάντα ένα πάρκινγκ κοντά στη δουλειά μου, δεν γνώριζα τι επρόκειτο να συμβεί εδώ…»
Σήμερα η πρώτη πλατεία της Θεσσαλονίκης, ο χώρος που για δεκαετίες οι πολίτες άφηναν τα αυτοκίνητα τους, βρίσκεται πίσω από εργοταξιακά κιγκλιδώματα. Στη θέση του σχεδιάζεται ένα Πάρκο Μνήμης, ένα Πάρκο αναψυχής που θα στολίσει την πόλη με πράσινο. Όμως, πριν προλάβει να αλλάξει η πλατεία, αλλάζει η σχέση των ανθρώπων μαζί της. Και το όνομα αυτής «Πλατεία Ελευθερίας».
Τι ήταν για εσένα η Πλατεία;
Είτε είσαι ένας απλός περαστικός, είτε ένας εργαζόμενος, είτε ένας καταστηματάρχης γύρω από την πλατεία, έχεις την δική σου ιστορία. Για μερικούς ήταν ένας απλός χώρος στάθμευσης. Για άλλους, είναι ένας καθημερινός δρόμος προς τη δουλεία ή αναμονής του λεωφορείου από τις διάφορες στάσεις. Για κάποιους μεγαλύτερους, είναι ένα σημείο της πόλης που έχει αλλάξει πολλές φορές. Και ανάμεσα τους, ένας τόπος που δεν ξέρουν πως κουβαλάει μια τόσο βαριά ιστορία.
Οι γρήγοροι ρυθμοί της καθημερινότητας και η ένταση της ρουτίνας οδηγεί στο να αγνοούμε τις μικρές ιστορίες γύρω μας. Και ενώ μνημεία και αγάλματα βρίσκονται μπροστά στα μάτια μας πολλές φορές, εμείς τα αγνοούμε. Επί της λεωφόρου Νίκης βρίσκεται το μνημείο αφιερωμένο στο Εβραϊκό Ολοκαύτωμα. Το 1942, στο σημείο αυτό, ναζιστικά στρατεύματα συγκέντρωσαν εννέα χιλιάδες Εβραίους άνδρες, υποβάλλοντάς τους σε δημόσιο εξευτελισμό και καταγραφή για καταναγκαστική εργασία. Και έπειτα ξεκίνησε το ταξίδι από την Θεσσαλονίκη έως το Άουσβιτς. Και όχι μόνο, η ιστορία της πλατείας ξεκινάει παλαιότερα. Το 1870 πρώτο-δημιουργήθηκε με την ονομασία «Πλατεία Ολυμπίας» και μετονομάστηκε όπως την γνωρίζουμε σήμερα στα τέλη του 19ου αιώνα έπειτα την επανάσταση των Νεότουρκων στο σημείο αυτό. Μάλιστα στην πυρκαγιά του 1917 τα σχέδια του Εμπράρ την προόριζαν ως σημείο εγκατάστασης του ταχυδρομείου ΕΛΤΑ.
Τώρα ήρθε η στιγμή να τιμήσουν οι πολίτες και οι τουρίστες το σημείο και να θυμηθούν την ιστορία του. Ο δήμος Θεσσαλονίκης έπειτα από χρόνια σχεδίασε την ανάπλαση της Πλατείας με κεντρικούς στόχους την μνήμη και τη βιωσιμότητα. Ένα πάρκο που αναμένεται να ολοκληρωθεί την άνοιξη του 2027 είναι στα μισά της κατασκευής του. Προβλέπεται να υπάρξει ένας νέος χώρος πράσινου, με παγκάκια, γούρνες και στο κέντρο το μνημείο, ο οποίος θα ακολουθεί τα ευρωπαϊκά πρότυπα.
Πως βλέπουν όμως οι Θεσσαλονικείς αυτό το έργο;
Η πρώτη απάντηση που επανέρχεται στις συζητήσεις με τους κατοίκους είναι το πράσινο. Σε μια πόλη όπου το τσιμέντο κυριαρχεί, η προοπτική ενός χώρου με δέντρα, σκιά και σημεία στάσης μοιάζει να βρίσκει εύκολα υποστηρικτές. «Ελπίζουμε για ένα χώρο που θα καθόμαστε κάτω από τα δέντρα...», ονειρεύονται οι περαστικοί.
Η αισιοδοξία ωστόσο συνοδεύεται και από έναν προβληματισμό. Θέλουμε περισσότερο χώρο πράσινου, αλλά τι γίνεται με τα αυτοκίνητα. Μπορεί η πλατεία ελευθερίας να μην προσέφερε αρκετές θέσεις αλλά ήταν ένας ικανοποιητικός αριθμός όχι μόνο για επισκέπτες αλλά και για κατοίκους. Η νέα πλατεία, επομένως, δεν αλλάζει μόνο την εικόνα του χώρου. Αλλάζει και τον τρόπο με τον οποίο οι κάτοικοι θα κινούνται στο κέντρο.
Τι θα ήθελαν, λοιπόν, οι Θεσσαλονικείς να βλέπουν εδώ σε πέντε χρόνια;
Η απάντηση που ξεχωρίζει δεν αφορά ούτε το μέγεθος του πάρκου ούτε τον αριθμό των δέντρων. Αφορά την εικόνα του χώρου και, κυρίως, τη σχέση των πολιτών μαζί του: «Θα ήθελα ένα καθαρό, προσεγμένο πάρκο, όπως την πρώτη ημέρα της λειτουργίας του, που θα συνεχίσουν να συντηρούν και να σέβονται οι ίδιοι οι άνθρωποι της πόλης».
Σχόλια