«Δημοτικά Συμβούλια Νέων: Ουσιαστική συμμετοχή ή απλώς εκπροσώπηση;»
Ο θεσμός των Δημοτικών Συμβουλίων Νέων (ΔΣΝ) αποτελεί ένα χρήσιμο εργαλείο για την εμπλοκή των νέων στον δημόσιο διάλογο, στη λήψη αποφάσεων και στην ενεργή πολιτειότητα. Η Θεσσαλονίκη έχει παίξει πρωταγωνιστικό ρόλο στην ανάπτυξη του θεσμού αυτού, εμπνέοντας και άλλους Δήμους σε ολόκληρη τη χώρα. Το ΔΣΝ του Δήμου Θεσσαλονίκης είναι το πρώτο που ιδρύθηκε στην Ελλάδα το 2019, αξιοποιώντας το εδώ και χρόνια υπάρχον νομοθετικό πλαίσιο, μετά από μια περίοδο διοικητικής αδράνειας και ατονίας του θεσμού από το 2010 και έπειτα, λόγω της οικονομικής κρίσης και του προγράμματος «Καλλικράτης» που αναδιαμόρφωσε και επηρέασε δραστικά τους Δήμους.
Σήμερα, χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο Δήμος Θέρμης, ο οποίος αναδείχθηκε σε Εθνική Πρωτεύουσα Νεολαίας 2026. Ωστόσο, με τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης που τίθεται σε ισχύ στις αρχές του 2027 να καθιστά τη λειτουργία των ΔΣΝ υποχρεωτική, το ερώτημα είναι: πρόκειται για μια ευκαιρία για ουσιαστική παρέμβαση των νέων ή για άλλον έναν τυπικό θεσμό στα χαρτιά; Παρακολουθήσαμε το Thermi’s Youth Forum 2026 για να ακούσουμε τις διαφορετικές απόψεις πάνω στο ερώτημα.
Ως Εθνική Πρωτεύουσα Νεολαίας 2026, ο Δήμος Θέρμης έλαβε χρηματοδότηση ύψους 80.000€ και πραγματοποίησε μεγάλη ποικιλία δράσεων από επαγγελματικό προσανατολισμό σε παιδιά λυκείου, δράσεις καθαρισμού, και δενδροφυτεύσεις μέχρι πολιτισμικά δρώμενα, θεατρικές παραστάσεις. Διοργάνωσε, επίσης, για πρώτη φορά το thAIRmi Festival με συναυλίες από γνωστές μουσικές μπάντες, όπως οι Σκιαδαρέσες και οι Θραξ Πανκς.
Μέσα σε αυτές τις δράσεις, συμπεριλαμβάνεται και το Thermi’s Youth Forum 2026, το οποίο πραγματοποιήθηκε στο NOESIS το Σαββατοκύριακο 19-20 Σεπτεμβρίου, όπου συμμετείχαν εκπρόσωποι φορέων και οργανισμών σχετικών με τη νεολαία και πάνω από 60 εκπρόσωποι ΔΣΝ από όλη την Ελλάδα, δείχνοντας μία πραγματικά δυναμική προσέλευση και ενδιαφέρον.
Τι συζητήθηκε στο Forum
Η πρώτη μέρα του Forum αφορούσε θεματικά πάνελ, στα οποία συζητήθηκαν οι πολιτικές νεολαίας σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο, η συμμετοχή των νέων στα κοινά και η ανάγκη χάραξης εθνικής στρατηγικής για τη νεολαία, κάτι το οποίο δεν υπάρχει στη χώρα μας. Επίσης, έγινε εκτενής παρουσίαση του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης προς ενημέρωση όλων των εκπροσώπων, ενώ καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας δεν έλειψε πληθώρα αναφορών και προβληματισμών σχετικά με τον ως πρότινος τρόπο λειτουργίας των ΔΣΝ.
Από όσα συζητήθηκαν χαρακτηριστικό είναι ότι παρά το θετικό πρόσημο μιας τέτοιας πρωτοβουλίας, ο θεσμός παραμένει κατά ένα πολύ μεγάλο ποσοστό ακόμη άγνωστος στους νέους. Έχει υποστεί δριμεία κριτική για έλλειψη αποτελεσματικότητας και ουσιαστικού αντικτύπου, κομματικοποίηση και επιρροή από κομματικούς παράγοντες και μεγάλο βαθμό εξάρτησης των πιο επαρχιακών Δήμων από τις μητροπόλεις, όσον αφορά πόρους και συνεργασίες. Παράλληλα, αναφέρθηκε ότι το 2026 υπάρχουν μόλις περίπου 30 ΔΣΝ στους 332 Δήμους όλης της χώρας.
Στη δεύτερη μέρα του Forum, οι εκπρόσωποι κλήθηκαν να συζητήσουν σε ομάδες με τρεις διαφορετικές θεματικές: Συμμετοχή των νέων στη λήψη αποφάσεων, Συμβούλια Νέων & Τοπική Δημοκρατία, Προτεραιότητες για μια Εθνική Στρατηγική για τη Νεολαία. Σε αυτές συζητήθηκαν προκλήσεις και ανάγκες των νέων και εκδόθηκε ένα ψήφισμα που θα δράσει ως βάση για τη συνέχιση του διαλόγου για την εθνική στρατηγική για τη νεολαία.
«Το να φτιάξεις ένα ΔΣΝ πλέον είναι το μόνο εύκολο, το θέμα είναι να μπορείς να το διαχειρίζεσαι, να είναι ενεργό»
Σε συνομιλία μου με τον Παναγιώτη (Πανούλη) Καλαϊτζή, youth worker και συντονιστή στη δημιουργία του ΔΣΝ Νεάπολης-Συκεών με πολυετή εμπειρία στον χώρο, αναλύσαμε τον τρόπο λειτουργίας, τα κίνητρα που ενεργοποιούν έναν νέο να συμμετάσχει σε ΔΣΝ, καθώς και δράσεις που πραγματοποιούνται μέσω αυτών και την επιρροή του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Όπως ανέφερε «το να φτιάξεις ένα ΔΣΝ πλέον είναι το μόνο εύκολο, το θέμα είναι να μπορείς να το διαχειρίζεσαι, να είναι ενεργό. Να συμβάλλει στην κοινότητα, να κάνει networking και να βρίσκεται σε διαρκή αλληλεπίδραση με φορείς της πόλης και τον Δήμο. Ένας νέος αν δραστηριοποιείται σε άλλους οργανισμούς της Κοινωνίας των Πολιτών (ΚτΠ) μπορεί απλά να συμμετέχει ως εθελοντής εκεί. Αντίθετα, ως μέλος ενός ΔΣΝ αποκτά ενεργό ρόλο και αξίωμα, ενεργοποιείται στην πολιτική και μπορεί να έχει πιο έμπρακτη και ουσιαστική επιρροή σε ζητήματα που αφορούν την καθημερινή ζωή του τόπου του».
Επίσης, σημείωσε ότι «λειτουργικά, το ΔΣΝ μπορεί να κάνει μια συνεδρίαση τουλάχιστον τον μήνα, στην οποία δημιουργείται η τρέχουσα ατζέντα και ανάλογα τον χαρακτήρα που έχει, μπορεί να έχει τις δικές του επιτροπές, η καθεμία με τον δικό της συντονιστή, οι θεματικές των οποίων εξαρτώνται από τους άξονες και τα ζητήματα που επιθυμεί να θίξει ο εκάστοτε Δήμος».
Πρωτοβουλίες με κοινωνικό αντίκτυπο
Σύμφωνα με τον Παναγιώτη «από άποψη δράσεων, μπορούν να γίνουν πολλά πράγματα. Το ΔΣΝ δύναται να συνεργαστεί με άλλα ΔΣΝ, με φορείς της Κοινωνίας των Πολιτών, με εταιρείες, και να καταθέτει δικές του προτάσεις προς χρηματοδότηση. Μπορεί επίσης σε σύμπραξη με άλλα ΔΣΝ του εξωτερικού, στο πλαίσιο training, να στέλνει είτε μέλη του ή νέους του Δήμου στο εξωτερικό. Χαρακτηριστικές δράσεις που θυμάμαι να έχουν γίνει είναι η δωρεά φυτών σε περαστικούς, με αφορμή την Ημέρα Περιβάλλοντος, στον πεζόδρομο της Αγίας Σοφίας σε συνεργασία με το Τμήμα Πρασίνου του Δήμου Θεσσαλονίκης, αλλά και τη δωρεά βιβλίων στις φυλακές στα Διαβατά σε ωφελούμενους στο κρατητήριο. Επιπλέον, το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας δίνει την ευκαιρία σε κάθε ΔΣΝ να καταθέτει την πρότασή του για να γίνει ο αιτών Δήμος Εθνική Πρωτεύουσα Νεολαίας, που κατά συνέπεια σημαίνει ότι μπορεί να πάρει χρηματοδότηση και να κάνει δράσεις».
Τι ορίζει ο Νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης
Μεγάλες αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας τους, πάντως, έρχεται να φέρει και ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ο ενιαίος νόμος που συγκεντρώνει και οργανώνει όλους τους κανόνες για τη λειτουργία των δήμων και των περιφερειών, που τίθεται σε ισχύ από τις αρχές του 2027. Συγκεκριμένα, καθίσταται υποχρεωτική πλέον η συγκρότηση ΔΣΝ σε κάθε Δήμο με πληθυσμό άνω των 2.000 κατοίκων, ενώ είναι εφικτή προαιρετικά και σε Δήμους με πληθυσμό κάτω των 2.000 κατοίκων, με έγκριση του Δημοτικού Συμβουλίου του εκάστοτε Δήμου. Ο αριθμός των μελών του, επίσης, εξαρτάται από την πληθυσμιακή βαθμίδα του Δήμου και η εκλογή τους γίνεται με άμεση, καθολική και μυστική ηλεκτρονική ψηφοφορία με θητεία 30 μηνών. Πρόσωπα με πολιτική ιδιότητα δεν μπορούν να είναι μέλη.
«Ο νέος Κώδικας φροντίζει να υπάρχει μεγαλύτερη διαφάνεια και όλα γίνονται μέσω ψηφοφορίας κάνοντας πιο δύσκολη την κομματικοποίηση του οργάνου. Βέβαια, αναμένουμε να γίνουν και οι πρώτες τροποποιήσεις στα ήδη υπάρχοντα συμβούλια, οπότε να δούμε τι αποτέλεσμα θα φέρουν», αναφέρει ο Καλαϊτζής.
Επόμενα βήματα
Μπορεί οι δράσεις και οι εκδηλώσεις του Δήμου Θέρμης ως Εθνική Πρωτεύουσα Νεολαίας 2026 να τελειώνουν στο τέλος του έτος, ωστόσο οι αιτήσεις για την Εθνική Πρωτεύουσα Νεολαίας 2027 είναι ανοιχτές για τους ενδιαφερόμενους Δήμους ως τις 30 Οκτωβρίου. Η επίσημη ανακοίνωση αναμένεται να γίνει κοντά στο τέλος του τρέχοντος έτους.
Σχόλια