Τι είχαμε πριν την Tελευταία Κλήση;

Στις 19 Μαρτίου κάνει πρεμιέρα η ταινία ελληνικής παραγωγής «Τελευταία κλήση» βασισμένη στην υπόθεση ομηρίας Σορίν Ματέι στα Άνω Πατήσια τον Σεπτέμβριο του 1998. Συγκεκριμένα, ο Ρουμάνος κακοποιός σε μία προσπάθεια να γλυτώσει από την αστυνομική καταδίωξη εισβάλλει σε ένα διαμέρισμα και κρατά τέσσερις ομήρους υπό την απειλή απασφαλισμένης χειροβομβίδας. Λόγω της αρχικής απροθυμίας των αστυνομικών δυνάμεων για διαπραγμάτευση ο Ματέι παίρνει τηλέφωνο στον ΣΚΑΙ και έπειτα από απόφαση του τότε διευθυντή ειδήσεων του σταθμού, Σταμάτη Μαλέλη βγαίνει ζωντανά μέσω τηλεφωνικής επικοινωνίας στο κεντρικό δελτίο ειδήσεων με παρουσιαστή το Νίκο Ευαγγελάτο. Έτσι, για πρώτη φορά μεταδίδεται τηλεοπτικά μία ομηρία κι ο Ευαγγελάτος προσπαθεί να διαπραγματευτεί μαζί του προκειμένου να απελευθερωθούν οι όμηροι. Όντως κατά τη διάρκεια της τετράωρης συνομιλίας ο Ματέι αφήνει ελευθέρους δύο από τους ομήρους, ενώ η αστυνομία καθυστερημένα προσπαθεί να κατευθύνει τις διαπραγματεύσεις.

Στο τέλος η υπόθεση έληξε άδοξα αφού μία λάθος εκτίμηση για την αυθεντικότητα της χειροβομβίδας οδήγησε σε μία πρόχειρα οργανωμένη έφοδο στο διαμέρισμα. Η χειροβομβίδα εκρήγνυται και τραυματίζονται θανάσιμα ο Ματέι και η μία όμηρος, οι οποίοι καταλήγουν λίγες μέρες μετά, ενώ τραυματίζονται και πέντε αστυνόμοι, εκ των οποίων ο ένας υπέστη ακρωτηριασμό ενός του ποδιού. Το πλήγμα ήταν μεγάλο για το γόητρο και την ετοιμότητα της Ελληνικής Αστυνομίας (ΕΛΑΣ), αφού πιάστηκε απροετοίμαστη και δεν κατάφερε να διαφυλάξει με ασφάλεια την ανθρώπινη ζωή. Μεγάλη κατακραυγή δέχτηκαν επίσης ο ΣΚΑΙ κι ο Νίκος Ευαγγελάτος για τη δημόσια μετάδοση μία πραγματικής ομηρίας. Συγκεκριμένα, το ΕΣΡ επέβαλε στον ΣΚΑΙ χρηματικό πρόστιμο καθώς η μετάδοση της ομηρίας κρίθηκε αντιδεοντολογική, ενώ ασκήθηκε κι έντονη κοινωνική κριτική.

Στην ελληνική ποπ κουλτούρα πολύ πριν την ιδέα για την «Τελευταία κλήση» ορισμένοι δημιουργοί λίγους μήνες μετά το περιστατικό αποπειράθηκαν να μεταφέρουν την ιστορία στους τηλεθεατές μέσα από τη δική τους οπτική με κύριο σκοπό να αναδείξουν τη «δίψα» των ΜΜΕ για νούμερα και την ανικανότητα της ΕΛΑΣ.

Στην πρώτη περίπτωση το συγγραφικό δίδυμο Χάρη Ρώμα-Άννας Χατζησοφιά μέσω της κωμικής τηλεοπτικής σειράς «Κωνσταντίνου και Ελένης» διακωμωδεί μία περίπτωση ομηρίας με βασικούς πρωταγωνιστές τον Κωνσταντίνο (Χάρης Ρώμας), την Ελένη (Ελένη Ράντου) και τον Πύρρο (Τάσος Παλαντζίδης) έναν Αλβανό φίλο της Ελένης. Ο Πύρρος κλέβει ένα σαλάμι από το σούπερ μάρκετ και καταφεύγει στο σπίτι των πρωταγωνιστών προκειμένου να κρυφτεί. Έπειτα από μία αλληλουχία παρεξηγήσεων τα ΜΜΕ κι η αστυνομία καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι ο Πύρρος είναι κακοποιός και συνεργός της Ελένης στη δολοφονία του Κωνσταντίνου.

Κοινό χαρακτηριστικό με την υπόθεση του Σορίν Ματέι αποτελεί η συνομιλία των πρωταγωνιστών με τον παρουσιαστή ειδήσεων του τηλεοπτικού σταθμού ΣΠΑΙ, Ευαγγελίδη οι οποίοι υποτίθεται βρίσκονται υπό καθεστώς ομηρίας. Στον τηλεοπτικό αέρα εμφανίζονται επίσης οι φίλοι των πρωταγωνιστών Μάνθος (Βασίλης Κούκουρας) και Πέγκυ (Μαρία Λεκάκη) εμφανώς αναστατωμένοι με τον υποτιθέμενο θάνατο του Κωνσταντίνου. Έξω από το σπίτι έχει μεταβεί επίσης τηλεοπτικό συνεργείο κι ένας αστυνόμος, ο οποίος παρουσιάζεται ως γκαφατζής κι αφελής.

Οι Ρώμας-Χατζησοφιά καταφέρνουν να θίξουν έτσι ζητήματα όπως η ξενοφοβία των ΜΜΕ (ο Πύρρος παρουσιάζεται ως ένας αιμοσταγής και επικίνδυνος Αλβανός), ένα χαρακτηριστικό στην Ελλάδα των 90s-00s λόγω του μεγάλου μεταναστευτικού κινήματος από την Αλβανία και τις διαμελισμένες Γιουγκοσλαβία και Σοβιετική Ένωση, αλλά και ο κιτρινισμός (όταν αποκαλύπτεται ότι ο Κωνσταντίνος είναι ζωντανός λέει "Ήμουν στην αγκαλιά του Μορφέα" κι η ρεπόρτερ αναφωνεί "Νέα αποκάλυψη! Ο καθηγητής είναι ομοφυλόφιλος!"). Ταυτόχρονα, σατιρίζεται η προχειρότητα με την οποία διαχειρίστηκε η ΕΛΑΣ την υπόθεση του Ματέι αφού και στην συγκεκριμένη περίπτωση ομηρίας παρουσιάζεται ένας πολύ ερασιτεχνικός τρόπος διαχείρισης της «ομηρίας» και της «δολοφονίας».

Στη δεύτερη περίπτωση το συγγραφικό δίδυμο Αλέξανδρου Ρήγα-Δημήτρη Αποστόλου στο τελευταίο επεισόδιο της τηλεοπτικής σειράς «Δύο ξένοι» αφηγούνται επίσης μία υπόθεση ομηρίας με πληθώρα αναφορών στον ΣΚΑΙ, τον Νίκο Ευαγγελάτο και τον Σταμάτη Μαλέλη, (χαρακτηριστική η αναφορά στον Μαλέλη λέγοντας ότι στον ΣΚΑΙ διοργανώνονται μία φορά την εβδομάδα υποτιθέμενες ομηρίες σαν δημοσιογραφική εκπαίδευση). Στη συγκεκριμένη ιστορία ο Μένιος (Θέμης Μάνεσης) αφού έχει κατηγορηθεί για μαστροπεία και κρατείται στη φυλακή, οργανώνει ένα σχέδιο απόδρασης με τη Ντένη (Ντίνα Κώνστα) και τη Φλώρα (Χρυσούλα Διαβάτη) κι υποστηρίζει ότι έπεσε θύμα δικαστικής πλάνης. Ως καταφύγιο χρησιμοποιεί το νεοκλασικό του Κωνσταντίνου (Νίκος Σεργιανόπουλος) στη Μητσαίων, στο οποίο σκοπεύει να κρατήσει ομήρους τη Ντένη, τη Φλώρα, τον Κωνσταντίνο, τη Μαρούσκα (Καλλιόπη Ταχτσόγλου) και τη Μαριάνθη (Ράνια Ιωαννίδου).

Μετά την απόδραση αστυνομικές δυνάμεις και δημοσιογράφοι καταφεύγουν έξω από σπίτι του Κωνσταντίνου για τον εντοπισμό του Μένιου. Αυτός από εκεί τηλεφωνεί σε έναν τηλεοπτικό σταθμό για να ανακοινώσει την έναρξη της «ομηρίας». Οι δημοσιογράφοι απαιτούν να μην δώσει το θέμα στον Ευαγγελάτο, ενώ αφού κλείσουν το τηλέφωνο συνθέτουν την δική τους ιστορία για τον Μένιο. Τον βαφτίζουν «Αλβανό ομοφυλόφιλο με συμμετοχή στον UÇK και κακοποιό», μία ακόμη ξεκάθαρη νύξη στην ξενοφοβία και ομοφοβία των ΜΜΕ. Ο αστυνόμος υπεύθυνος για την υπόθεση (Παύλος Χαϊκάλης) σε όλη τη διάρκεια της συνομιλεί στο τηλέφωνο με τη γυναίκα του με θέμα τι φαγητό να μαγειρέψει, ενώ ο βοηθός του (Θανάσης Βισκαδουράκης) τηλεφωνεί στο περιοδικό «DownTown» για να τους ενημερώσει για την εξέλιξη της υπόθεσης με χρηματικό αντάλλαγμα, γεγονότα που σατιρίζουν την ανικανότητα και την διαφθορά στην αστυνομία. Από την άλλη, οι παρόντες δημοσιογράφοι αναμεταδίδουν τις υποτιθέμενες εξελίξεις στους συναδέλφους τους παρουσιάζοντας τους ψευδή στοιχεία όπως τραυματισμούς ομήρων, πρακτική εντελώς αντίθετη με τη δημοσιογραφική δεοντολογία.

Και στις δύο ιστορίες σατιρίζεται η ελληνική πραγματικότητα των late 90s. Η ιδιωτική τηλεόραση είναι πλέον κυρίαρχη και τα τηλεοπτικά κανάλια προσπαθούν με κάθε τρόπο να σημειώσουν υψηλές τηλεθεάσεις. Ακόμη κι αν αυτό σημαίνει πλήρως αντιδεοντολογικές πρακτικές με κυρίαρχη τον κιτρινισμό. Ταυτόχρονα, κυριαρχεί η ξενοφοβία ιδίως απέναντι στους Αλβανούς μετανάστες και η συχνή αντιμετώπιση τους ως «επικίνδυνους» και «εγκληματίες». Τέλος, οι ελλείψεις της ΕΛΑΣ την κατέστησαν σε ορισμένες περιπτώσεις επικίνδυνη παρά αποτελεσματική στη διαχείριση τέτοιων υποθέσεων.

Αναμένουμε τη σύγχρονη οπτική απέναντι στην υπόθεση του Σορίν Ματέι και την κινηματογραφική της αποτύπωση.