Ο Όλυμπος, τα Social Media και το ανθρώπινο αποτύπωμα

Κάποτε, η ύπαιθρος αποτελούσε ένα μέρος ιερό. Όταν κάποιος αποφάσιζε να την επισκεφτεί, ήξερε πως είναι απλώς ένας προσωρινός φιλοξενούμενός της. Ο άγραφος -αλλά ταυτόχρονα απαραβίαστος- κανόνας της υπαίθρου ήταν ένας: δεν επέτρεπε σε κανέναν να αφήσει πίσω του οτιδήποτε άλλο παρά μόνο πατημασιές. Οι φωτογραφίες που έβγαζαν οι επισκέπτες, είχαν ως μοναδικό τους σκοπό να απαθανατίσουν το δέος και τη μεγαλειότητα του τοπίου που τους περιέβαλε. Η συνθήκη αυτή, όμως, έχει αλλάξει, με αποτέλεσμα ολοένα και περισσότερες περιοχές να πνίγονται από το αποτύπωμα της ανθρώπινης παρέμβασης.

Η Περίπτωση του Ολύμπου

Το πλέον χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της νέας πραγματικότητας είναι ο Όλυμπος. Ανέκαθεν η ανάβασή του αποτελούσε μία δραστηριότητα που εκτιμούσαν, κατά κύριο λόγο, οι λάτρεις της φύσης. Παρόλα αυτά, τα τελευταία χρόνια, και ιδιαίτερα μετά τον καιρό του κορονοϊού, η επισκεψιμότητα στο βουνό έχει αυξηθεί σημαντικά. Κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, το βουνό κατακλύζεται από επισκέπτες, γεγονός που προκαλεί σοβαρά προβλήματα.

Παρόμοια και με τον αντίκτυπο του υπερτουρισμού σε άλλα μέρη της χώρας, μία από τις σημαντικότερες απειλές για τον Όλυμπο αποτελεί η ρύπανση. Έχουν υπάρξει, μάλιστα, πολλές αναφορές για σημεία γεμάτα σκουπίδια, παρατημένα από επισκέπτες και περαστικούς. Βέβαια, εκτός από τα σκουπίδια, που μολύνουν το έδαφος και την εικόνα του τοπίου, η φύση «πνίγεται» και από τους ρύπους των Ι.Χ., τα οποία αποτελούν τον πλέον διαδεδομένο τρόπο πρόσβασης στο βουνό.

Όλα αυτά έρχεται να συμπληρώσει το άναρχο, ελεύθερο κάμπινγκ που λαμβάνει χώρα σε σημεία του βουνού, παρά το γεγονός πως αυτό απαγορεύεται. Σε διάφορα υψόμετρα, και παρά την ύπαρξη καταφύγιων με πολλές κλίνες σε όλη την ορεινή έκταση του Ολύμπου, ένας μεγάλος αριθμός κατασκηνωτών αποφασίζει αυθαίρετα να στήσει σκηνές και να κατασκηνώσει εκεί. Αυτό συμβαίνει ιδιαίτερα τους καλοκαιρινούς μήνες, που οι απαιτήσεις για εξοπλισμό είναι πιο περιορισμένες συγκριτικά με τους χειμερινούς.

Η κατάσταση αυτή δημιουργεί μία συνθήκη, από την οποία η φύση ζημιώνεται ολοένα και περισσότερο. Το άλλοτε «Βουνό των Θεών», μοιάζει πλέον να πνίγεται από μία ανεξέλεγκτη μαζικότητα, που το έχει μεταμορφώσει από ένα τοπίο που όριζε τη γαλήνη και την αγνότητα, σε ένα υπαίθριο πάρκο αναψυχής.

Πηγή εικόνας: kriti24.gr

Η Εποχή των Social Media

Και είναι μέσα από αυτή την εικόνα που γεννιέται το ερώτημα: πως φτάσαμε ως εδώ; Σίγουρα, η απάντηση δεν είναι ξεκάθαρη. Ωστόσο, θα μπορούσαμε να πούμε πως έχει άμεση σχέση με την εποχή στην οποία ζούμε. Μία εποχή όπου η εικόνα έχει αποκτήσει μεγαλύτερη σημασία από την εμπειρία, σε σημείο που δεν μας ενδιαφέρει πλέον η φύση αυτή καθαυτή, αλλά το πώς υπάρχουμε εμείς μέσα σε εκείνη.

Σε αυτό το πλαίσιο, η αύξηση στην επισκεψιμότητα, καθώς και η ρύπανση και οι αυθαιρεσίες των επισκεπτών, προκύπτουν από το γεγονός πως το βουνό έχει πλέον γίνει μία εμπειρία κατανάλωσης και όχι σύνδεσης. Και όπως είναι φυσικό, όταν κάποια μέρη γίνονται «viral», δέχονται αυτομάτως μία απότομη εισροή ανθρώπων που ενδεχομένως να μην έχουν τις κατάλληλες γνώσεις για να λειτουργήσουν με τον κατάλληλο τρόπο. Πολλές φορές μάλιστα, η μαζικότητα αυτή ξεπερνάει την ικανότητα των οικοσυστημάτων.

Η αντιμετώπιση της φύσης ως ένα μέσο απόκτησης αισθητικής ικανοποίησης, είναι και ο λόγος που έχουμε οδηγηθεί σε αυτή την κατάσταση. Ενώ, λοιπόν, η αυξανόμενη ανάγκη των ανθρώπων να ξεφύγουν από το αστικό περιβάλλον είναι υπαρκτή και, θεωρητικά, ελπιδοφόρα, υπάρχει μία μεγάλη απόσταση ανάμεσα στον άνθρωπο που αναζητά τη σύνδεση με τη φύση και τον επισκέπτη που αποζητά την έκθεσή του μέσα σε αυτή.

Tέλος, όλα αυτά γίνονται σε τόσο μεγάλο βαθμό, ώστε η αξία της εμπειρίας αυτής -που ήταν άλλοτε ανεκτίμητη- να λογαριάζεται μόνο με βάση το αν θα αποτελέσει καλό περιεχόμενο για τα «social media». Και τελικά, το αποτέλεσμα που προκύπτει από αυτή την αλλαγή στο ενδιαφέρον μας, ζημιώνει τόσο πολύ την αντίληψή μας για το περιβάλλον, ώστε να αλλάζει εντελώς και η αντιμετώπιση μας προς αυτό.