Η εμπορευματοποίηση του self-care

Κάνεις μία βόλτα στην αγορά, μπαίνεις σε ένα τυχαίο μαγαζί με κατά κύριο λόγο καλλυντικά προϊόντα και σίγουρα το μάτι σου θα πέσει σε πληθώρα υποσχέσεων για αδυνάτισμα, σύσφιξη, χαλάρωση, αναζωογόνηση. Τσάι, μάσκες ομορφιάς, αισθητικές παρεμβάσεις σε «ακινητοποιούν», φωνάζοντάς σου πως το σώμα σου τα χρειάζεται για ευεξία και ομορφιά. Όλα τα παραπάνω φέρουν έναν τίτλο: Self-care.

Η παρανόηση συναντάται όταν το άτομο πιστεύει πως με την κατανάλωση των συγκεκριμένων αγαθών θα επιτευχθεί ο σκοπός της αυτό-φροντίδας, χωρίς να υπολογίζει άλλες σημαντικές παραμέτρους. Η εμπορευματοποίηση του self-care έχει ισοσκελίσει τη φροντίδα του εαυτού με τη δαπάνη χρημάτων. Ο όρος έχει μετατραπεί σε μία μεγάλη βιομηχανία με όλα τα απαραίτητα χαρακτηριστικά της: διαφημίζεται, προωθείται, αναπαράγεται, καταναλώνεται. Στο φαινόμενο αυτό συνδράμει και το κύμα των influencers και δημιουργών περιεχομένου, οι οποίοι μέσω συνεργασιών επωφελούνται με απολαβές, ενώ ταυτόχρονα προωθείται ο υπερκαταναλωτισμός. Φυσικά, η όλο και αυξανόμενη χρήση του διαδικτύου και κατανάλωση περιεχομένου επιδεινώνουν την κατάσταση. Ο χρήστης των social media καταλήγει να εθίζεται σε αυτήν την κουλτούρα, πρέπει συνεχώς να είμαστε ενημερωμένοι για τα καινούρια προϊόντα και καλλυντικά που κυκλοφορούν, για τις νέες θεραπείες, τις νέες τάσεις.

Πηγή εικόνας: pinterest.com

Δημιουργείται έτσι ένας φαύλος κύκλος, όπου άτομα που αδυνατούν να αποκτήσουν όλα όσα προβάλλονται οδηγούνται σε έντονα αισθήματα ανεπάρκειας. Η αυτό-φροντίδα παύει να είναι μια προσωπική και ουσιαστική διαδικασία και μετατρέπεται σε έναν διαρκή αγώνα κατανάλωσης.

Στην πραγματικότητα, όμως, η αυτό-φροντίδα σπάνια ταυτίζεται με όσα απλώς ικανοποιούν τις επιθυμίες μας. Το ουσιαστικό ερώτημα δεν είναι τι θέλουμε, αλλά τι έχουμε πραγματικά ανάγκη. Οι βασικές ανάγκες του σώματος και της ψυχής -η ξεκούραση, η ισορροπημένη διατροφή, η κίνηση- υποχωρούν μπροστά σε μια επιφανειακή αντίληψη ευεξίας.

Αυτό δεν σημαίνει ότι οι επιθυμίες πρέπει να ακυρώνονται. Έχουν τη θέση τους, αρκεί να μην προηγούνται των ουσιαστικότερων αναγκών. Το πρόβλημα προκύπτει όταν η βιομηχανία του self-care καταφέρνει να πείσει ότι η φροντίδα του εαυτού προϋποθέτει την κατανάλωση συγκεκριμένων προϊόντων, συσκευών ή «λύσεων». Στην πραγματικότητα, όλα αυτά λειτουργούν συμπληρωματικά· προσθέτουν κάτι επιπλέον, χωρίς όμως να αποτελούν την ουσία.

Παράλληλα, η εύκολη λύση είναι συχνά και η πιο ελκυστική. Είναι πιο απλό να στραφεί κανείς σε ένα «μαγικό» χάπι, παρά να επενδύσει χρόνο και προσπάθεια σε συνήθειες όπως η άσκηση, η φροντίδα του σώματος και οι υγιεινές διατροφικές επιλογές. Ωστόσο, αυτές οι γρήγορες λύσεις δεν επιφέρουν μακροπρόθεσμα αποτελέσματα και δεν οδηγούν σε ουσιαστική αλλαγή.

Έτσι, αν μια μάσκα ομορφιάς ή ένα αρωματικό κερί προσφέρουν στιγμιαία ευχαρίστηση, μπορεί κανείς ανενόχλητος να τα απολαύσει. Αρκεί να μην συγχέονται με την πραγματική φροντίδα του εαυτού, η οποία θεμελιώνεται σε πολύ πιο απλά αλλά ουσιαστικά πράγματα: μια στιγμή ξεκούρασης, μια ανθρώπινη επαφή, λίγα «φιλιά» από τον ήλιο και ένα θρεπτικό γεύμα.